Với người bắt đầu từ con số 0, band 4.5 thường mất khoảng bốn đến sáu tháng nếu học đều đặn ba đến bốn buổi mỗi tuần. Con số này không cố định: nó phụ thuộc vào nền tiếng Anh sẵn có, số giờ thực học mỗi tuần, và quan trọng nhất là người học có luyện đủ cả bốn kỹ năng ngay từ đầu hay chỉ học ngữ pháp và từ vựng.
Band 4.5 thực ra là trình độ gì?
Theo thang mô tả của IELTS, band 4 đến 5 tương ứng với người sử dụng tiếng Anh ở mức hạn chế: hiểu và diễn đạt được những nội dung quen thuộc trong đời sống hằng ngày, nhưng còn mắc lỗi và gặp khó khi chủ đề trở nên trừu tượng. Quy đổi sang khung châu Âu, band 4.5 nằm quanh mức B1.
Nói cho dễ hình dung: người đạt 4.5 có thể tự đặt phòng khách sạn, kể lại một ngày làm việc, đọc hiểu một đoạn tin ngắn. Nhưng nếu phải tranh luận về một chủ đề xã hội hay viết một bài phân tích, họ sẽ đuối. Đây cũng là mức nhiều trường đại học Việt Nam đặt làm điều kiện xét chuẩn đầu ra hoặc miễn học phần tiếng Anh cơ bản, nên rất nhiều người chọn 4.5 làm cái mốc đầu tiên.
Bắt đầu từ con số 0 thì cần bao lâu?
Theo hướng dẫn của IDP Việt Nam — một trong hai đơn vị tổ chức thi IELTS chính thức — người mới bắt đầu cần khoảng năm đến sáu tháng để xây xong phần nền tảng, còn người đã có chút vốn tiếng Anh phổ thông thì cần chừng ba đến bốn tháng cho cùng chặng đó. Sau khi có nền, mỗi nửa band tiếp theo thường mất thêm vài tháng nữa.
Áp vào thực tế của người Việt, “con số 0” hiếm khi là số 0 thật. Hầu hết học sinh và người đi làm đều đã học tiếng Anh nhiều năm ở trường, chỉ là kiến thức nằm rải rác và chưa dùng được. Với nhóm này, bốn đến năm tháng học đều là mốc hợp lý. Người thật sự chưa từng học, hoặc bỏ tiếng Anh đã mười năm, nên tính khoảng sáu đến tám tháng.
Điều đáng nói là các mốc trên đều giả định một điều kiện: học đều. Ba buổi mỗi tuần trong năm tháng cho kết quả tốt hơn hẳn học dồn hai tháng rồi nghỉ ba tháng, dù tổng số giờ như nhau.
Vì sao hai người cùng xuất phát mà thời gian chênh nhau gấp đôi?
Ba yếu tố dưới đây giải thích gần hết khoảng chênh lệch, và cả ba đều nằm trong tầm kiểm soát của người học.
- Vốn từ nền. Để nghe và đọc trôi ở mức 4.5, người học cần nắm chắc khoảng hai đến ba nghìn từ thông dụng. Ai đã có sẵn vốn này đi nhanh hơn hẳn; ai chưa có thì phần lớn thời gian ba tháng đầu sẽ dành cho việc xây nó.
- Có luyện nói và viết ngay từ đầu hay không. Đây là chỗ nhiều người mất thời gian oan. Nghe và đọc tiến bộ âm thầm khi tiếp xúc nhiều, nhưng nói và viết chỉ khá lên khi được sửa. Người trì hoãn hai kỹ năng này đến sát ngày thi thường phải kéo dài lộ trình thêm vài tháng.
- Tần suất, không phải thời lượng. Bốn buổi mỗi tuần, mỗi buổi bốn mươi lăm phút, hiệu quả hơn một buổi ba tiếng cuối tuần. Ngôn ngữ cần lặp lại thường xuyên để bám lại, giống hệt nguyên tắc trong bài học trước quên sau.
Lộ trình năm tháng lên 4.5 trông như thế nào?
Đây là khung tham khảo dành cho người học ba đến bốn buổi mỗi tuần, mỗi buổi khoảng một tiếng.
- Tháng 1 và 2 — xây nền. Phát âm chuẩn từng âm, các thì cơ bản, cấu trúc câu đơn và câu ghép, khoảng một nghìn từ thông dụng theo chủ đề. Giai đoạn này chưa cần đụng đến đề thi.
- Tháng 3 — làm quen bốn kỹ năng. Bắt đầu nghe các đoạn hội thoại ngắn, đọc đoạn văn hai trăm từ, viết đoạn năm câu, nói về chủ đề quen thuộc trong một phút. Mục tiêu là quen dạng bài, chưa phải điểm số.
- Tháng 4 — luyện có phản hồi. Mỗi tuần một bài viết được sửa và một lần nói được nhận xét. Đây là tháng quyết định, vì không có người sửa thì hai kỹ năng này gần như đứng yên.
- Tháng 5 — luyện đề và canh giờ. Làm đề đầy đủ theo đúng thời gian thật, mỗi tuần một đề, sau đó phân tích kỹ phần sai. Đến cuối tháng này người học đã biết mình đang ở đâu.
Ba sai lầm khiến người mới học mãi không lên band
Sai lầm thứ nhất là luyện đề quá sớm. Người chưa có nền mà lao vào làm đề sẽ chỉ đo đi đo lại cùng một khoảng trống kiến thức, vừa mất thời gian vừa nản. Đề thi là công cụ kiểm tra, không phải công cụ học.
Sai lầm thứ hai là học từ vựng theo danh sách rời. Ba trăm từ học thuộc trong một tuần thường rơi rụng gần hết sau một tháng, vì chúng không gắn với ngữ cảnh nào. Từ vựng bám lại khi người học gặp nó trong câu, dùng nó khi nói, và gặp lại nó vài lần cách quãng.
Sai lầm thứ ba là đặt hạn quá gấp. Đăng ký thi sau hai tháng học từ đầu gần như chắc chắn dẫn đến một lần thi tốn tiền và một cú mất tự tin. Nếu đang bị hạn nộp chứng chỉ ép, hãy tính ngược từ ngày cần có kết quả trừ đi ít nhất năm tháng.
Tự học được không, hay bắt buộc phải có lớp?
Hai kỹ năng nghe và đọc hoàn toàn có thể tự học, miễn là có tài liệu đúng trình độ và học đều. Rất nhiều người lên 4.5 phần nghe đọc chỉ bằng tài liệu miễn phí.
Nói và viết thì khác. Người học không tự nhìn ra lỗi của chính mình — đó là lý do một người có thể viết sai cùng một cấu trúc suốt sáu tháng mà không biết. Ở hai kỹ năng này, cái cần không hẳn là một lớp học đông người, mà là một người có chuyên môn đọc bài và nghe mình nói rồi chỉ ra chỗ sai, đều đặn mỗi tuần.
Nếu bạn đang ở vạch xuất phát, khoá IELTS xuất phát: band 0 đến 4.5 của Học Dễ được thiết kế đúng theo lộ trình năm tháng ở trên. Người đi làm bận rộn có thể xem thêm lộ trình dành cho người đi làm; học sinh cấp ba chuẩn bị xét tuyển đại học thì xem phần dành cho THPT.
Câu hỏi thường gặp
Học IELTS từ con số 0 lên 4.5 mất bao lâu?
Thường là bốn đến sáu tháng nếu học đều ba đến bốn buổi mỗi tuần. Người đã có nền tiếng Anh phổ thông có thể rút xuống ba đến bốn tháng; người bỏ tiếng Anh nhiều năm nên tính sáu đến tám tháng.
Band 4.5 tương đương trình độ nào?
Band 4.5 nằm quanh mức B1 theo khung tham chiếu châu Âu, tức là giao tiếp được trong các tình huống quen thuộc hằng ngày nhưng còn mắc lỗi và khó xử lý chủ đề trừu tượng.
Mỗi tuần nên học IELTS mấy buổi?
Ba đến bốn buổi mỗi tuần, mỗi buổi khoảng một tiếng, hiệu quả hơn hẳn việc học dồn một buổi dài cuối tuần. Tần suất quan trọng hơn thời lượng khi học ngôn ngữ.
Người mới bắt đầu có nên luyện đề IELTS ngay không?
Không nên. Khi chưa có nền từ vựng và ngữ pháp, làm đề chỉ lặp lại cùng một khoảng trống kiến thức. Nên dành hai đến ba tháng đầu xây nền rồi mới bắt đầu luyện đề.